މަސްވެރިއަކާއި ބޯލްޓަކާއި އުޑުން ވެއްޓުނު ރޮކެޓެއް

ދުނިޔޭގައިވާ މިއޮތްހާ ތަނެއް އޮއްވާ ވެއްޓިގެން އައިސް ޖެހުނީ ކެޕްޓަން ޖެކްގެ އުނގަށެވެ. ޖައްވުން ނެއްޓިގެން އައިހެވެ.

ލ. ކުނަހަންދޫ ނަސީމަކީ ކަންނެލި މަސްވެރިއެކެވެ. ޢާންމު ނަމުންނަމަ ކެޕްޓަން ޖެކް އެވެ. ކުނަހަންދޫ ކައިރީގައި އޮތް ފަޅު ރަށަކުން ފެބްރުއަރީ 12، 2026 ގައި އޭނާއަށް ފެނުނީ އަށެއްކަ ފޫޓުގެ ދަގަނޑު ގަނޑެކެވެ. ނަގައިގަނެގެން ގެނައީ ރަށަށެވެ. އެ ވާހަކަ އެހެން މީހުން ގާތު ބުންޏެވެ. 

"އޭނާ މާ ގިނަ ވާހަކައެއް ނުދައްކާނެ. މަހަށް ދާނީ" ކުނަހަންދޫގެ ޒުވާނެއް ކަމަށްވާ އަޙްމަދު ރަމީޒު ބުންޏެވެ. "އެދަގަނޑުގަނޑަށް އޭނާ ދެން ބަލައިވެސް ނުލައި، ގެނެސްފައި، އޭގެ ވާހަކަ އަހަރުމެން ގާތު ބުނެފައި، އޭތި އޮތީ،" އޭނާ ކިޔައިދިނެވެ.

މި ކުޑަކުޑަ ރަށުގައި މިދަގަނޑުގަނޑުގެ ވާހަކަ ގިނަ، އޮލަވެއްޖެއެވެ. ނަސީމާއި އެހެންވެސް މީހުން އެކުން އެހާ ޝައުޤުވެރިއެއް ވީ އެދަގަނޑުގަނޑުގައި ހަރުކޮށްފައި ހުރި ބޯލްޓުތަކުގައި ދަބަރުގެ ކުޑަވެސް އަސަރެއް ނެތީމައެވެ. 

"އޭގައި ކުދި ބޯލްޓުތަކެއް ހުރި. އެސްއެސް (ސްޓެއިންލެސް ސްޓީލް) ބޯލްޓު ލިބުމަކީ މިހިސާބުގައި އެހާ ފަސޭހަ ކަމެއް ނޫން. އަމުދުން ކަނޑު އުޅަނދުގައި ބޭނުން ކުރެވޭނެ ކަހަލަ. ވަރަށް ގިނަ މީހުން އެބާވަތުގެ ބޯލްޓު ބޭނުންވޭ. އެހެންވެ އޭތިގަނޑު ރަށަށް ގެނައީ،" ރަމީޒު މޯލްޑިވްސް އިންޑިޕެންޑެންޓަށް އޮޅުންފިލުވައި ދިނެވެ.

އެ ދަގަނޑުގަނޑު ގެނެސް ބާއްވާފައި އޮތީ ބޯޓް ޔާޑުގައެވެ. އާލާތްތައް ހިފައިގެން މީހުންގަނޑު އައިސް ބޯލްޓުތައް ނައްޓާން މީހުންގަނޑު އުޅެގެންފިއެވެ. 

"އަހަރުމެން ގޮސް، އެތައް އިރަކު ބަލަން ތިބެފައި ލަފާކުރެވުނީ އެއީ ރޮކެޓެއްގެ ބައެކޭ،" ރަމީޒު ބުންޏެވެ. "އަހަރެންގެ ކޮއްކު އައިސް ބުނީ އޮންލައިންކޮށް ބަލައިފީމޭ، ކޯއްޗެއްކަން އެނގިއްޖެޔޭ. މިއީ އިންޑިޔާގެ ސްޕޭސް ރިސާޗް އޯގަނައިޒޭޝަން (ޖައްވާބެހޭ ދިރާސާ ސެންޓަރު) ގެ އެއްޗެކޭ، ޖައްވަށް ފޮނުވި އެއްޗެއްގެ ބައެކޭ. މިފަދަ ދަގަނޑުގަނޑުގަނޑު ލަންކާއިންވެސް ފެނިފައިވާ ވާހަކަ އޭނަ ބުނި،" ރަމީޒު ތަފްޞީލު ދިނެވެ.

މި ދަގަނޑުގަނޑަކީ އިންޑިޔާ ސްޕޭސް ރިސާޗް އޯގަނައިޒޭޝަން (އިސްރޯ) އިން ޖައްވަށް ސާމާނު ފޮނުވާ ރޮކެޓެއް ކަމަށްވާ ލޯންޗް ވެހިކަލް މާކް-3 (އެލްވީއެމް-3) ގެ ބައެކެވެ. ޑިސެންބަރު 24 ގައި އިންޑިޔާގެ އިރުމަތީ ސަރަޙައްދުގެ ޝްރީހަރިކޮޓާ އައްސޭރިފަށުގައި ގައި ހުންނަ ޖައްވީޕޯޓުން ޖައްވަށް ފޮނުވި ރޮކެޓެކެވެ.

ޔަޤީންކުރަން ރަމީޒުގެ ކޮއްކޮ އިސްރޯއަށް ފޮޓޯ ފޮނުވިއެވެ.

ދިހަ ވަރަކަށް މިނެޓުވެސް ނުވެއެވެ. މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޑިފެންސް ފޯސް (އެމްއެންޑީއެފް) އިން އެރަށުގައި ހުރި ފުލުހުންގެ އޮފިސަރަށް ގުޅައިފިއެވެ. އެންގީ އެދަގަނޑުގަނޑު ބަލާ އަންނާނެ ވާހަކަ ކަމަށް ކުނަހަންދޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސް އިބްރާހިމް ޝަކީބު ވިދާޅުވިއެވެ. 

އޭގައި އަތްނުލާންވެސް އަންގައިފިއެވެ. "އާދެ، އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބޯލްޓުތަކެއް ނުލިބުނު. ފުލުހުން އައިސް އެސަރަޙައްދު ކޯޑަން (ބަންދު) ކޮށްފި، އެތާ ދޮށުގައި ފޯރިމަރަން ފަށައިފި،" ހީނލައްވާފައި އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ.

"އެމީހުން އޭތި އަތުލަން ބޭނުންވަނީ އެއިން ޑޭޓާ ނަގަން ބޭނުންވާތީ ކަމަށްވަނީ، އޭގައި ސެންސަރުތަކެއް ހުންނަކަމަށް ވޭ. އަހަރުމެންނަށް ނޭނގުނަސް، އެނގޭ މީހުންނަށް އެއިން ޑޭޓާ ނެގިދާނެ، އެހެންވީމަ ފުލުހުން ޙަވާލުވެފައި، ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އެމްއެންޑީއެފް އިން ގެންދިޔައީ،" ކުނަހަންދޫ ކައުންސިލްގެ ރައީސް ވިދާޅުވިއެވެ.

ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން އެންގުމުގެ ކުރިން ބޯލްޓުތައް ނައްޓުވައިގެން ގެންދިޔަ ނަމަ، އަތު ލެވޭކަށް ނޯންނާނެ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ދެން އެދަގަނޑުގަނޑުން އެއްޗެއް ނައްޓުވައިގެން ގެންދާން ހުއްދަ ނުދެވޭނެ ކަމަށް ފުލުހުން ބުނި ކަމަށް ކައުންސިލް ރައީސް ކިޔައިދެއްވިއެވެ.

ގަމުގައި ތިބި އެމްއެންޑީއެފް އޮފިޝަލުންގެ ޓީމެއް އަނެއް ދުވަހު ކުނަހަންދުއަށް އައިސް ބޯލްޓުތަކާއެކު ދަގަނޑުގަނޑު އެއްކޮށް ނަގައިގަނެގެން ގެންގޮސްފިއެވެ.

މިފަދަ ރޮކެޓެއްގެ ބައިތަކެއް ފެނުނީ ހަމައެކަނި ކުނަހަންދޫ އަކުން ނޫނެވެ. ޑިސެންބަރު 30 ގައި، އިސްރޯއިން ރޮކެޓު ލޯންޗު ކުރިތާ ހަފްތާއެއްހާ ދުވަސް ފަހުން، ޝްރީލަންކާގެ ޓްރިންކޮމަލީގެ މަލައިމުދަލް ގެ ގޮނޑުދޮށުން ރޮކެޓުގެ ބައިތައް ފެނުނެވެ. މިއީ ރޮކެޓު ލޯންޗު ކުރި ޝްރީހަރިކޮޓާ އާ 750 ކިލޯމީޓަރު ދުރުގައިވާ ތަނެކެވެ. 

ސެޓަލައިޓެއް ނުވަތަ ޖައްވީ ސްޓޭޝަނަށް ސާމާނު ފޮނުވަނީ ރޮކެޓެއްގައެވެ. އުޅަނދަކީ ރޮކެޓެވެ. ނަމަވެސް ދުނިޔެއިން ބޭރަށް، ޖައްވުގެ ފުރަތަމަ ފަށަލައަށް ފޯރީމާ، ރޮކެޓުގެ ބައި އެނބުރި ދުނިޔެއަށް ވެއްޓެނީއެވެ. އެލްވީއެމް3-އެމް6 ބަރު ރޮކެޓު އުފުލީ ބްލޫބާޑް ބްލޮކް-2 ކޮމިއުނިކޭޝަން ސެޓަލައިޓެވެ. މިއީ އެމެރިކާއަށް ނިސްބަތްވާ އޭއެސްޓީ ސްޕޭސްމޯބައިލް ގެ ސެޓަލައިޓެކެވެ.

ޝްރީހަރިކޮޓާ އޮންނަނީ ރާއްޖެއާ ދިމާ އުތުރުގައެވެ. އިސްރޯ އިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އަދި ޝްރީލަންކާއަށް

ވެއްޓުނު ރޮކެޓުގެ ބައިބަޔާ ބެހޭ ގޮތުން ބަހެއް ޢާންމު ކޮށްފައެއް ނުވެއެވެ. 

އިސްރޯއިން ޢާންމުކޮށް ރޮކެޓެއްގެ ރާސްތާ ރާވަނީ ބާކީވާ ބައިތައް ކަނޑަށް ވެއްޓޭނެގޮތަށް ބަލައިގެންނެވެ. ގިނަ ބައިބައި ދުނިޔެއަށް އަނބުރާ ވެއްޓުމުގައި އަނދައި ދެއެވެ. އަނެއް ބައިބައި ކަނޑަށް ފެއްޓި، ފެތެނީއެވެ. ލައްވަނީ މަދު، ލުއި ބައިތަކެކެވެ. 2023 ގައި އިސްރޯ ރޮކެޓެއްގެ ބައިތަކެއް ހުޅަނގު އޮސްޓްރޭލިޔާގެ އައްސޭރި ފަށުން ފެނިފައި ވެއެވެ. 

1972 ގެ އިންޓާނޭޝަނަލް ލަޔަބިލިޓީ ފޮރ ޑެމަޖަޒް ކޯޒްޑް ވައު ސްޕޭސް ޑެބްރީސް (ޖައްވީ ކުނިބުނި ވެއްޓިގެން ލިބޭ ގެއްލުމާބެހޭ ބައިނަލްއަޤްވާމީ މުޢާހަދާ) އިން ވެއްޓޭ ޖައްވީ ސާމާނުން ވާ ގެއްލުމުގެ ޒިންމާ އުފުލާން ޖެހެނީ އެއެއްޗެއް ޖައްވަށް ފޮނުވި ފަރާތެކެވެ. އިންޑިޔާއިން އެ މުޢާހަދާގައި ބައިވެރިވެފައި ވެއެވެ. 

ނަމަވެސް، ގެއްލުމުގެ ބަދަލެއް ހޯދާނޭނަމަ، ދައުލަތުގެ ފުށުން އަނެއް ދައުލަތާމެދު ދަޢުވާއެއް އުފުލާން ޖެހެއެވެ. މުޢާހަދާގެ 53 އަހަރުގެ ތާރީޚްގައި އެބާވަތުގެ ދަޢުވާއެއް އުފުލާފައި އޮތީ އެންމެ ފަހަރަކު އެވެ. ރޫސީންގެ ސޯވިއެޓް ޔޫނިއަންގެ ވެރިކަމުގައި 1978 ގައި ކެނެޑާގެ އުތުރުގެ ސަރަޙައްދުތަކަށް ނިއުކްލިޔާ ހަކަތައިން ޖޯރުދީފައިވާ ރޮކެޓެއްގެ ބައިތަކެއް ވެއްޓިގެން، ކެނެޑާއިންނެވެ. އާޚިރުގައި ކެނެޑާއަށް 3 މިލިޔަން ކެނެޑާ ޑޮލަރުގެ ބަދަލު ރޫސީން ދޭން ޖެހުނެވެ. ދިނެވެ.

ކެޕްޓަން ޖެކް އެނބުރި މަސްވެރިކަމުގެ މަސައްކަތަށް ނުކުތީއެވެ.