އިނގިރޭސި-ދިވެހި ރަދީފުގެ މަސައްކަތުގެ މައްޗަށް މުޞައްނިފު ޑރ ޙަސަން ޙަމީދު ދެއްވި ބަސްދީގަތުން

ޑރ ޙަސަން ޙަމީދު 40 އަހަރު ހޭދަކުރައްވާފައި ވަނީ ޓީޗަރެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މަންހަޖު އެކުލެއްވުމުގައެވެ. މޯލްޑިވްސް ނޭޝަނަލް ޔުނިވާރސިޓީ (އެމްއެންޔޫ)ގެ ވައިސް ޗާންސެލަރގެ މަޤާމު އަދާކުރެއްވިއެވެ. ޤަދީމީ ފާރިސީ ޅެންވެރިކަން ތަރުޖަމާ ކުރައްވައެވެ. މިއަދު ދިވެހިރާއްޖޭގެ ގިނަ ނޫސްތަކެއް ބޭނުންކުރާ ފޮންޓުތައް ފަރުމާ ކުރެއްވި، ޓައިޕޯގްރަފަރެކެވެ. އަދި 2011 ގައި ޝާޢިއުކުރި، އެއް ފޮތަކަށް އެކުލެވި ފުރަމަ ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފުގެ މަސައްކަތުގެ ފަހަތުގައިވާ ބޮޑު ބާރެކެވެ. 

މިފަހަރު ޑރ ޙަސަން ޙަމީދު އެކުލައްވާފައިވާ މި ބަސް ފޮތުގެ ކޮންމެ ލަފުޒެއް/ބަހެއް ލިޔުއްވީ އޭނާ އަމިއްލަފުޅަށެވެ. ފޮތުގެ ޓައިޕްސެޓް ތައްޔާރު ކުރެއްވީ އޭނާ އެވެ. ލޭއަޓާއި، ކަވަރު އަދި 9.5 ބޮޑުމިނުގައި، ކިޔާން ފަސޭހަގޮތަށް ފޮތަށް ވަކި ޚާއްޞަ ފޮންޓެއް ތައްޔާރުކުރައްވާފައި އެވަނީވެސް ޚުދް އޭނާއެވެ. 

ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފެއް އެކުލެވުމުގެ މަސައްކަތް ހިންގެވި ގޮތާއި، އެކަމުގައި ހުރި ދަތިތަކާއި، ދިވެހި ބަހަށް ހުރި ގޮންޖެހުންތަކާއި، ބަހުގެ އުނި ކަންތަކާއި، މިމަސައްކަތް ގިނިކަންޏާ ކުރައްވާން ނިންމެވި ސަބަބުތަކުގެ މައްޗަށް ޑރ ޙަސަން ޙަމީދާ މޯލްޑިވްސް އިންޑިޕެންޑެންޓުން ވާހަކަދެއްކީމެވެ.

މިއީ އިނގިރޭސި ބަހުން ދެއްވި ބަސްދީގަތުމެކެވެ. އިނގިރޭސި ބަހުން ދިވެހި ތަރުޖަމާ ކުރީއެވެ. 

މިފަދަ ބޮޑު މަސައްކަތެއްގެ އަޞްލާއި ފެށޭ ހިސާބު ތިޔައަށްވުރެ ފުޅާވެގެން ވެއެވެ. ރަދީފު އެކުލެވުމުގެ މަސައްކަތުގައި އަހުރެން އުޅޭތާ ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވެއްޖެއެވެ. 2000 ވަނަ އަހަރުގެ ކުރިން، އެއް ފޮތަކަށް އޮތް ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފެއް ނެތެވެ. މުޅި ރަދީފު އޮތީ ވަކި ވަކި ފޮތްތަކެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ކޮންމެ އަކުރަކަށް ފޮތެކެވެ. ކޮންމެ ފޮތަކަށް ކިޔަނީ ރަދީފެވެ. މިސާލަކަށް ނ ނުވަތަ ރ ގެ ރަދީފެވެ.

1999 ގައި އަހުރެންގެ ދެ ރަޙްމަތްތެރިންނާއެކު - ޑރ ޢަބްދުލް މުޙްސިނާއި އާދަމް ޚާލިދް (އެމްއެންޔޫގައި މިހާރު މަސައްކަތް ކުރައްވާ)، ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުގެ އިސްވެރިންނާ ބައްދަލުކުރީމެވެ. އަދި ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފެއް، އެއް ފޮތަކަށް ތައްޔާރު ކުރުމުގެ ހުށަހެޅުން ޙިއްސާ ކުރީމެވެ. ވިސްނާފައި އޮތީ ސީޑީއެއްގައި ޢާންމުކުރާށެވެ. އަދި ބޭނުންކުރާ މިހާ އެދޭނަމަ ޕްރިންޓުކުރެވޭ ގޮތަށެވެ.

އެދުވަސްވަރު، ޑރ މުޙްސިން މަސައްކަތް ކުރެއްވީ އެޑިއުކޭޝަން ޑެވަލޮޕްމަންޓް ސެންޓަރުގައެވެ.  އެސެންޓަރުގެ ޓައިޕިސްޓުން ލައްވައި، އަތުން ލިޔެ، އެކި ފޮތްފޮތަށް ހުރި ރަދީފު، އެއް ފޮތަކަށް އޮންނާނެހެން ޓައިޕުކުރާން އޭނާ ހަމަޖައްސަވައި ދެއްވިއެވެ. ޓައިޕު ކުރަމުން ދިޔަ ވަރަކަށް، ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒުގެ ބަސް ކޮމިޓީ އިން ކުށް ފިލުވައި، އިޞްލާޙު ގެންނާންޖެހޭ ބައިބައި ބަލާ، އެޑިޓު ކުރަމުން ދިޔައެވެ. އަހުރެނާއި އާދަމް ޚާލިދް، ސީޑީއަށް ބޭނުންވާ ސޮފްޓްވެޔާރ ތައްޔާރު ކުރީމެވެ. ޑޭޓާބޭސް ސާރޗުކުރަން ބޭނުންވާ ކޯޑް ލިޔުނީ އާދަމެވެ. ފޮތެއްގެ ސިފަޔަށް ޕްރިންޓު ކުރެވޭ ގޮތް ހަދަން ބޭނުންވާ ކޯޑް ލިޔުނީ އަހުރެނެވެ. އެސީޑީ އިފްތިތާޙްކުރީ މާލޭގައި 2000 ވަނަ އަހަރު ބޭއްވި ލިޔުންތެރިންގެ މަހާސިންތާގައެވެ. އެސީޑީގެ ނަމަކީ ދިވެހި ބަސްފޮތް 2000 އެވެ. 

2011 ގައި ސަރުކާރުން ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚަށް ޚިދުމަތްކުރާ ޤައުމީ މަރުކަޒު އުވާލިއެވެ. އެމަރުކަޒުގެ މަސައްކަތްތައް ޙަވާލުކޮށް، އެމްއެންޔޫ ގައި ދިވެހި ބަހާއި ތާރީޚުގެ ސެންޓަރެއް ޤާއިމު ކުރިއެވެ. އެއް ފޮތަކަށް އޮތް ދިވެހި ބަހުގެ ޕްރިންޓުކުުރި ރަދީފެއް، އެކުލަވަން ޖެހޭ ކަމަށް އަހުރެން ދުށީމެވެ. މާކަށް ގިނަ ދުވަހެއް ނުވެ، ޢާންމުންނަށް ވެސް އަތުޖެހޭ ގޮތަށް، ދިވެހި ބަހުގެ ރަދީފެއް ޕްރިންޓުކޮށް، ޢާންމު ކުރިއެވެ. އެފޮތުގައި 1200 ސަފްޙާ ވެއެވެ. 

ރަސްމީ އިނގިރޭސި-ދިވެހި ރަދީފެއް ދިވެހިރާއްޖެއަކު ނެތެވެ. އެހެން ނަމަވެސް، އިނގިރޭސި ބައެއް ލަފުޒު ދިވެހި ބަހުން ކިޔާގޮތުގެ މައްޗަށް އެކުލަވާފައިވާ ބާވަތެއްގެ ދެ ތަރުޖަމާ-ރަދީފެއް އޮތެވެ. އެހެންވީމާ، އިނގިރޭސި-ދިވެހި ރަސްމީ ރަދީފެއް އޮތުމަކީ އިނގިރޭސި ބަސް ދަސްކުރާ ދަރިވަރުންނަށް ބޭނުންތެރި ވާނެކަމަކަށް ޤަބޫލު ކުރެވުނެވެ. އޭ (A) އަކުރުގެ ހުރިހާ ބަހެއްގެ މާނަ އަހުރެން އެކުލެވީމެވެ. ބޭނުންކުރާނެ ގޮތާއި، ބަސްތައް އަޑުލައި ކިޔާގޮތުގެ އިރުޝާދު ހިމަނައިގެންނެވެ. "ދަރުމަ" އިގެ އިތުރު ބަޔެެއްކަމުގައި ޢާންމު ކުރީމެވެ. މަހަކު 3000 އެއްހާ ކޮޕީ ޢާންމުކޮށް ވިކެމުންދިޔަ މި މަޖައްލާ، އިނގިރޭސި-ދިވެހި ރަދީފާއެކު 5000 ކޮޕީ ވިއްކައިފިއެވެ. އެފަދަ ތަރުޙީބެއް ލިބިދާނެކަމަށް ކުރިންވެސް އޮތީ ލަފާ ކުރެވިފައެވެ. ޗާޕުކުރި ހުރިހާ ކޮޕީއެއް ދާދި އަވަހަށް ވިކި، ހުސްވެއްޖެއެވެ. 

ލިބުނު ތަރުޙީބާއެކު އިތުރު އަކުރުތައް އަހުރެން ތަރުޖަމާކުރަން ފެށީމެވެ. 8 އަހަރު އެކަމަށް ނެގިއެވެ. 6 އަހަރު ފުލް ޓައިމްކޮށް ހޭދަކޮށްގެންނެވެ. 

އެކި ދުވަސްވަރު، އެކި ރަދީފު ޝާޢިއުކުރެއެވެ. ބަސްބަހުގެ ތަޢުރީފު ނުވަތަ މާނަ ހުންނަނީ ދާދި އެއްގޮތަކަށެވެ. އަލަށް ޝާޢިއުކުރާ ރަދީފުތަކުގައި 1950 ގެ ނުވަތަ 1960 ގެ ތަޢުރީފު ނުވަތަ މާނަ ހިމަނާފައި ހުރިއެވެ. މިއީ އެކަން ވާނެ ގޮތެވެ. އާފަލެއްގެ މާނަ ނުވަތަ ތަޢުރީފު ހުށަހެޅޭނީ ކިތައް ގޮތަށް ތޯއެވެ؟ ބައެއް ބަސްތަކާިއ މާނަ މިހާރު ބޭނުމެއް ނުކުރެއެވެ. އިހުގެ ބަސްތަކަށް އާ މާނަތައް ނިސްބަތް ކުރެވެއެވެ. އެފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި، ހިމަނާފައިވާނީ އެންމެ ގިނައިން ބޭނުން ކުރާ ގޮތުގައެވެ. 

ތަރުޖަމާ ކުރަން އެންމެ އުނދަގޫވީ ކޮން ބާވަތަކުގެ ބަސްތަކެއް ހެއްޔެވެ؟ ފަންނީ ލަފުޒުތައް ނުވަތަ މަފްހޫމުތައް ނުވަތަ ހުތުރު/ބާޒާރުމަތީ ބަސްތައް ހެއްޔެވެ؟ މިސާލެއް ދެއްވި ދާނެ ހެއްޔެވެ؟

ވަކި ގުޅުންނެތް ލަފުޒުތައްހާ، ފަންނީ ލަފުޒުތަކާއި، ބާޒާރުމަތީ ބަސްތައް ތަރުޖަމާކުރާކަށް އުނދަގުލެއް ނޫނެވެ. ވިސްނުމާއި ފިކުރާ ގުޅޭ ބަސްތަކެއް ދިވެހި ބަހުގައި މަދެވެ. އެހެންވީމާ ބަހެއްގެ މާނަ ކިޔައިދޭން އުނދަގޫތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. މިސާލަކަށް "މެޑިޓޭޝަން"، "ކޮންޓެންޕްލޭޝަން"، "ރިފްލެކްޝަން"، "މިއުޒިންގް" އަދި "ރެޓްރޯސްޕެކްޝަން" ގެ މާނަ އެއްބަހާއި އަނެއްބަސް ތަފާތުކުރާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ މިބަސްތަކުގެ މާނައިގައިވާ ރަހަޔާއި ކުލައިގައި ތަފާތު އެބަހުއްޓެވެ. ވިސްނައި، ފާޅުކުރާ ޚިޔާލާތުގެ މައްޗަށް އޮބަހެއްޓުންތަކެއް ހުންނާނެއެވެ. 

ގިނަ ފަހަރު، "ނޯރމަލް"، "ރެގިއުލާރ" ފަދަ ޢާންމު ބަސްތަކުގެ މާނަ އެނގޭނެ ތަރުޖަމާ-ރަދީފަކަށް ބޭނުން ވެއެވެ. ރަދީފަކީ ޙަވާލާދޭ ފޮތެކެވެ. އެހެންވީމާ ވަކި އިނގިރޭސި ލަފުޒެއް ދިވެހި ބަހުން ބުނާނެ ގޮތް ހޯދާންވެސް މީހަކު އެފޮތް ބަލައިފާނެ ކަން މުޞައްނިފު ދަންނާން ޖެހެއެވެ. ކަމެއް ނުވަތަ އެއްޗެއްް ހަމަހަމަ ވަގުތުތަކާއި ދުރުމިނެއްގައި ހިނގާ/ވާ ނަމަ ބޭނުން ކުރާނީ ކޮން ދިވެހި ބަހެއް ހެއްޔެވެ؟ އެފަދަ ބަހެއް ހޯދާން އެތައް ދުވަހެއް ނުވަތަ ހަފުތާއެއްގެ ދިރާސާ ބޭނުން ވެދާނެއެވެ.

ގްލޮސަރީއަކާއި ރަދީފެއް ތަފާތެވެ. ގްލޮސަރީއެއް (ތަރުޖަމާ-ރަދީފެއް) ގައި ވާނީ ވަކި ލަފުޒެއް އަނެއް ބަހުން ކިޔާ އުޅޭ ގޮތެވެ. ބޭނުންތެރި ބައެއް މަފްހޫމުތަކަޢް ދިވެހި ލަފުޒެއް އޮތުމުގެ ބޭނުންތެރިކަން ބޮޑެވެ. ލަފުޒު އުފައްދާނަމަ ބަހުގެ އަޞްލަށް ފީނާން ޖެހެއެވެ. އަދި އެހެން ބަސްބަހުގެ ގްލޮސަރީތައް ދިރާސާކޮށް، ގުޅޭ ދިވެހި ބަސްތައް ބަލާން ޖެހެއެވެ. މިސާލަކަށް "ފެކްޓް" ގެ ދިވެހި ބަހަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟ "ޙަޤީޤަތް" އެއިއްޔަކީ "ފެކްޓް" އާ އެއްހަމަ ދިވެހި ލަފުޒެއް ނޫނެވެ. އެހެންނޫނަސް އެބަސް މާ ދިގެވެ. އާ ލަފުޒުތައް އުފެއްދުމުގައި ދިވެހި ބަހުގެ ހަމަތަކާއި ސިފަތަކުގެ އުސްލޫބަށް ވިސްނާން ޖެހެއެވެ. އަދި "ޕާރސިމޮނީ" އުޞޫލަށް ރިޢާޔަތް ކުރަން ޖެހެއެވެ. ލިޔުންތެރިން ޢާންމުކޮށް ލަފުޒުތައް އުފައްދައެވެ. ނަމަވެސް ދިވެހިރާއްޖޭގައި އެކަން ޙަވާލުވެފައި އޮތީ ދިވެހި ބަހުގެ އެކެޑެމީއާއެވެ. ރަނގަޅު ދިވެހި ގްލޮސަރީތައް މިފޮތުގައި ހިމަނާފައި ވާނެއެވެ. އަހުރެން އެފަދަ ހުރިހާ އިނގިރޭސި ބަހެއްގެހެން އަޞްލާގުޅޭ ދިރާސާއެއް ކޮށްފީމެވެ. 

އިތުރު ގޮންޖެހުމެއް ކުރިމަތިވަނީ ތާނައިން ބަސް އަޑުލައި ކިޔާ ގޮތުގައެވެ. ދިވެހި ބަހުގެ އަޑުތަކާއި އިނގިރޭސި ބަހުގެ އަޑުތައް ތަފާތެވެ. މިސާލަކަށް ތާނައިގެ "ރ" ގެ އަޑު އިނގިރޭސި "R"އާ ތަފާތެވެ. ބައެއް ކަހަލަ އަޑުތަކެއް ތާނައަކުން ނުލިޔެވެއެވެ. "ފެމިލީ" ނިމޭ އަތުގައި އެވާ ދެމުން އިބިފިއްޔަށްވުރެ ދިގެވެ. އެކަމަކު އީބީފިއްޔަށްވުރެ ކުރެވެ. އެފަދަ ޙާލަތްތަކުގައި ހަދާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ އިނގިރޭސި "ރިސީވްޑް ޕްރޮނައުންސިއޭޝަން" (އާރްޕީ) ގައި ބަސްތައް ކިޔާ ގޮތް އަޑު އަހާފައި، އަހުރެނަށްވީ އެންމެ ރަނގަޅެއްކޮށް ތާނައިން ލިޔެފައި ވާނެއެވެ. އާރްޕީ ގައި ބަސް ކިޔަނީ ޢާންމުކޮށް ދިވެހިން ބައެއް އިނގިރޭސި ބަސްބަސް ކިޔާ ގޮތަކަށް ނޫނެވެ. މިސާލަކަށް "އެގްޒާންޕަލް" އެ ބަސް ޕީއާރްގައި ކިޔާ ގޮތަކީ "އިގްޒާމްޕްލް" އެވެ. އެއީ ޢާންމުކޮށް ދިވެހިން ކިޔާ އުޅޭ ގޮތެއް ނޫނެވެ. 

އެއް ފޮތެއްގެ ގޮތުގައި މިފޮތް ނެރޭން - 2000 ޞަފްޙާއަށް ފައްތާން، ކިޔަން ފަސޭހަ ނަމަވެސް ސައިޒުން ކުޑަ ފޮންޓެއް ބޭނުން ކުރަން މަޖުބޫރެވެ. 2000 އަށްވުރެ ޞަފްޙާގެ ޢަދަދު ގިނަވީމާ ޗާޕު މެޝިނުތަކަށް އޮބިނޯންނާނެ ކަމަށް ޗާޕުޚާނާއިން ބުންޏެވެ. ތާނަ އަކުރުގެ ޒާތުން ކުދި ވީމާ ކިޔަން އުނދަގުލެވެ. 9.5 ބޮޑުމިނުގައި އަހުރެން ތައްޔާރުކުރި މި ފޮންޓު ކިޔޭނެއެވެ. ގަނޑެއްގައި 37 ފޮޅުވަތެވެ. މި މިންވަރަށް އެެއްގަނޑަކަށް ފައްތާފައި، ކިޔޭ ވަރު ކުރެވުނީ މިފޮންޓުންނެވެ. ގިނަ ނޫސްތައް މިހާރުވެސް ބޭނުންކުރަނީ އަހުރެން ފަރުމާ ކޮށްފައި ހުރި ފޮންޓުތަކެވެ. އާ ފޮންޓުތައް މި ލިންކުން ބެއްލެވޭނެއެވެ. 

2000 ޞަފްޙާ ވީމާ ރީތިކޮށް ތެރަސްލައި، ތަތްކުރެވޭކަށް ނޯވެއެވެ. ބޯކަރުދާސް ބަނޑޭރިގަނޑެއްގައި ފޮތް ނެރޭން ޖެހުނީ އެހެންވެއެވެ. 

އިނގިރޭސި ލަފުޒުތަކުގެ ގްލޮސަރީއެއްގައި ހިމަނާނެ ގިނަ ދިވެހި ލަފުޒުތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް އަހުރެނަށް އެލަފުޒުތަކެއް ނުއެނގެއެވެ. އެހެންވީމާ ނުހިމަނަމެވެ. މިސާލަކަށް "އިންސިނިރޭޝަން" އަށް ޚާއްޞަ ދިވެހި ލަފުޒެއް އޮތްކަން މިއަދު އެނގުނެވެ. އެ ލަފުޒު ހިމަނައިފިއްޔާ  ރަދީފު މުއްސަނދި ވާނެއެވެ. ޗާޕުކުރި ފަހުން އެފަދަ ސަތޭކައެއްހާ ލަފުޒު ދިރާސާއިން އަހުރެނަށް އެނގިއްޖެއެވެ. ޗާޕުކޮށް ނިމިފައިވާ ފޮތް އަދި އަހުރެނެއް ނުދެކެމެވެ. ދުށީ ހަމައެކަނި ފޮޓެއެވެ. ފޮތުގެ ލިޔުންތަކުގެ ލޭއައުޓަށް އަދިވެސް މަސައްކަތް ކޮށްފީވިއްޔާ އިތުރަށް ރަނގަޅު ކުރެވޭނެއެވެ. މީގެއިތުރުން، މިފަދަ ބޮޑު މަސައްކަތެއްގައި ކުށް ހުރުން އެކަށީގެންވެއެވެ. އޮކްސްފަޑް، ކެމްބްރިޖް، ކޮލިންސް އަދި ވެބްސްޓަރ ރަދީފުގައި ކުށް ހުރިއްޔަތީ އަހުރެނަށް ފެނިފައިވެއެވެ. އެކުށްތަކުގެ ޢަދަދު މަދުކުރެވުމަކީ ރަނގަޅެކެވެ. 

މިމަސައްކަތަށް އަހުރެންގެ އަތުން ލައްކަ ޚަރަދު ހިންގާން ޖެހުނެވެ. ސުވާލެއް ކުރަން ހެއްޔެވެ؛ އިނގިރޭސި ރަދީފެއްގެ ޞަފްޙާއެއް ތަރުޖަމާ ކުރާން ކިހާ ވަރެއް ނަގާނަން ހެއްޔެވެ؟ ކިހާ ވަގުތެއް ނަގާނެ ހެއްޔެވެ؟ ތަރުޖަމާގެ ފެންވަރު ހުންނާނީ ކިހިނެއް ހެއްޔެވެ؟ ޖަވާބު 6 ނުވަތަ 8 އަހަރާ ގުނަ ކުރާށެވެ. އޭރުން ހިނގާފައި ހުންނާނެ ޚަރަދުގެ އަންދާޒާއެއް ކުރެއްވޭނެއެވެ. ފޮތުގެ ކުށްކަނޑަން އަގެއް ކިޔާން ދިވެހި ޓީޗަރެއްގެ ކިބައިން އަހުރެން އެދުނީމެވެ. އޭނާ ގަނޑަކަށް ކީ 250 ރުފިޔާއެވެ. ދެން އެއަގު 1992 ޞަފްޙާއާ ގުނަކުރާށެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ކުށްކަނޑާ، އެޑިޓު ކުރާށެވެ. މުޅިން އަމިއްލަ ޚަރަދުގައި ކުރި މަސައްކަތެއް ކަމަށްވާތީ، މަސައްކަތުގެ ޚަރަދު ކަވަރުކުރެވިގެން މެނުވީ އޮންލައިން ވާރޝަން މުޅިން ހިލޭ ކުރެވޭކަށް ނެތެވެ.

ގިނަ ބަޔަކާ އެއްކޮށް މަސައްކަތް ކުރީމާ ފޯރިއަކާއި ރޫޙެއް ހުންނާނެއެވެ. ގްރޫޕެއްގައި ހިމެނޭ އެންމެން އެކުވީމާ، ވަކިވަކިން ކުރެވޭ މަސައްކަތަށްވުރެ މާބޮޑު މަސައްކަތެއް ކުރެވޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ގްރޫޕްގެ ހުރިހާ އެންމެންވެސް އެއްވަރެއްގެ ބުރަދަން އުފުލާނަމައެވެ. ގްރޫޕެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރާއިރު ބޭކާރަށް ވަގުތު ދާ ގޮތްވެސް ވެއެވެ. އެހެން މީހަކާ ގުޅިގެން މަސައްކަތް ކުރާން އަހަރެން ވިސްނީމެވެ. ނަމަވެސް، ދެ މުޞައްނިފުން ވެގެން ލިޔެފައި އޮތް ނާވިލެއް (ނޮވެލް) ދުށީމު ހެއްޔެވެ؟ އެފަދަ ނާވިލު މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަނީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ ފުރަތަމަ ބާބުގައި ވާ ގޮތާއި އުޅޭ މީހުން ރަނގަޅަށް އެނގިގެން މެނުވީ ފަހަތުން އަންނާންވީ ބާބުތަކެއް ނުލިޔެވޭ ހުއްޓެވެ.

އަހުރެންވާނީ ޕީއެޗްޑީ ދަރިވަރުން ސުޕަވައިޒް ކޮށްފައެވެ. ރަސްމީގޮތުންނާއި ނުރަސްމީ ސިފައިގައެވެ. އަދި ޕީއެޗްޑީ ތީސިސް މުރާޖަޢާކޮށް، އެޑިޓުކޮށްފައި ހުންނާނެއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ބައެއް ތީސިސް ބަލައިގަނެފައި ހުރިއްޔަތީ އަހުރެން ޙައިރާންވަމެވެ. އެކެޑެމިކް ފަންވަރާއި، ލިޔުމުގެ ފެންވަރާއި، އެދާއިރާ ނުވަތަ ފަންނަށް އެތީސިސްއިން ކުރާ ފައިދާއަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، މީގެ ދަހަރުތަކެއް ކުރިން އެ ތީސިސްތައް ބަލައި ނުގަތީހެވެ. މިއަދު މަތީ ތަޢުލީމަކީ ކަސްޓަމަރުންގެ ބޭނުންތަކަށް ވިސްނައިގެން ރާވާފައިވާ ސިނާޢަތެކެވެ. ނަތީޖާއަކީ އެކެޑެމިކް ފަންވަރާއި، ޢިލްމުވެރިކަމަށް ބުރޫ އެރުމެވެ. ފައިދާ ނުވަތަ ފައިސާ ހޯދުމުގެ ވަޞީލަތެއް ކަމުގައި އުނގެނުން ހިމެނުމެވެ.

މިހާރު އޭއައި ތަރައްޤީވެފައި ވާ މިންވަރަށް ބަލާއިރު، އޭއައި އާލާތްތައް އުފެއްދުންތެރި ކަމަށް ނުވަތަ އިންސާނެއްގެ ވިސްނުންތެރިކަމާއި ފިކުރިއްޔާތުގެ ފަންވަރާއި ފެންވަރު މަތިކުރަމުންނަކުން ނުދެއެވެ. އެއާލާތްތަކަށް މިރަދީފުން ރަނގަޅެއް ވާނީ، ޓްރެއިން ކޮށްގެންނެވެ. އެބަސްތަކުގެ މާނައާއި، ފަސްމަންޒަރާ އެކު އެއާލާތްތައް ޓްރެއިން ކޮށްގެންނެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ގިނަ ސަބަބުތަކަށްޓަކައި ވެވޭ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. މިހިނދަށް، އަހުރެންގެ އަމާޒު ހުރީ ވިސްނުމުގެ ދާއިރާ ފުޅާކޮށްގެންނާއި، ބަހުން އިންސާނާގެ މައްޗަށް މަޖުބޫރު ކުރުވާ އޮބަހެއްޓުންތަކުން ނެއްޓި، އިންސާނީ ބުއްދި ވަރުގަދަ ކުރުމަށެވެ.