ފަހަތުން ގެޔާ ހަމައަށްވެސް ދާ އަނިޔާ؛ ބުލީކުރުން - ރާއްޖޭގައި ހުރިނެތްގޮތުގެ މައްޗަށް އުފައްދާފައިވާ "ގަނާ"
އެއްކާފާއި ރަވީ ގުޅިގެން އުފެއްދި މި އާސީރީޒްގައި ސުވާލުކުރަނީ ހަޤީޤަތުގައި ޒިންމާވާންޖެހޭ އަނިޔާވެރިންނަކީ ކޮބައިތޯ

ކުރެހުމާއި ޑިޒައިން: ޑޮސެއިން
20 ޑިސެމްބަރު 2025, 20:16
ބަދަހިކަމާއެކު ލާމެހިފައިވާ މުޖުތަމަޢުތަކެއް މައްޗަށް ބިނާވާ ކުދި ރަށްރަށުގައި ސްކޫލް ގޭޓާ ހަމައިން ބުލީ ކުރުން ނިމުނީއެއް ނޫނެވެ. އެކަން ތިބާގެ ފަހަތުނރަށު ތެރެއަށް ނުކުމެއެވެ. ފިހާރައާއި، މިސްކިތާއި، ޢާއިލީ އެއްވުންތަކާ ހަމައަށެވެ. އެއްކާފު އަދި ޑައިރެކްޓަރު ރަވީ ފާރޫޤްގެ 10 އެޕިސޯޑްގެ އާ ސީރީޒެއް ކަމަށްވާ "ގަނާ" ގައި ގަނާގެ މައްސަލައާ ކުރިމަތިލަނީ ސާފު ސީދަލަށެވެ. ގަނާކުރުމަކީ ދިވެހި ބަހުން ބުލީކުރުމަށް ކިޔާ ނަމެވެ.
ބުލީ ކުރުން ޤައުމީ ފެންވަރުގައި އެވަނީ ނޭދެވޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި އަދި ހިނގާ ކަމެއް ކަމުގައި ޤަބޫލުކޮށްފައެވެ. އެއީ ޖީލުތަކެއްގެ ތެރޭގައި ދެމިއޮތް ނުބައި އާދައެކެވެ. އަދި އިހުނަށްވުރެ ހުއްޓުވާން ދަތިގޮތްތަކެއްގެ މައްޗަށް ބަދަލުވަމުންދާ ކަމެކެވެ.
ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ފުރާވަރު ކުދިންގެ ތެރޭގައި 74 އިންސައްތަ ޙިއްސާކުރަނީ އަނގަބަހުން ކުރާ ބުލީއެވެ. ގާތްގަނޑަކަށް 43 އިންސައްތަ ދަރިވަރުން އެހެން ކުއްޖަކަށް ޖިސްމާނީ އަނިޔާ ކުރި ކަމަށް އެއްބަސްވެފައިވާއިރު، 42 އިންސައްތަ ދަރިވަރުން ވަނީ އެހެން ކުއްޖަކު ބާކީކުރުން ނުވަތަ ގަސްތުގައި އެކަހެރިކުރުން ފަދަ އިޖުތިމާޢީ އަނިޔާތަކުގައި ބައިވެރި ވެފައެވެ.
ކުޑަކުދިންގެ ޙައްޤުގައި ވަކާލާތުކުރާ އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާއެއް ކަމަށްވާ އާރކް އިން 2012 ގައި ލޯންޗުކުރި "ރެސްޕެކްޓް" ކެމްޕޭންގެ ދަށުން، މާލޭ، ހުޅުމާލޭ، އަދި ވިލިމާލޭގެ ހަވަނަ އަދި ހަތްވަނަ ގްރޭޑްގެ ދަރިވަރުންގެ މެދުގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ސާވޭތަކުން ކަންބޮޑުކުރުވަނިވި ތަފާސްހިސާބުތައް ފެނިފައިވެއެވެ. 542 ބައިވެރިންގެ ތެރެއިން:
80 އިންސައްތަ މީހުންނަށް އެހެން ދަރިވަރަކަށް ބިރުދައްކައި ނުވަތަ ބުލީ ކުރާތަން ފެނިފައިވެއެވެ.
78 އިންސައްތަ މީހުން ބުނީ ބުލީކުރަނީ ގްރޫޕްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަމަށެވެ.
61 އިންސައްތަ މީހުން ބުނީ ބުލީކުރުން ތަޙައްްމަލު ކޮށްފައިވާ ކަމަށެވެ.
ބުލީ ކުރަނީ ހަމައެކަނި ކިޔަވާ ކުދިންގެ ތެރޭގައެއް ނޫނެވެ. ދާދި ފަހުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ވައިރަލްވި ވީޑިއޯއަކުން ފެންނަނީ އައްޑޫ ސިޓީ ހައި ސްކޫލްގެ ދަރިވަރަކު އިންޑިއާގެ ޓީޗަރެއް ބުލީކުރާ ތަނެވެ. މި ހާދިސާއިން އެނގުނީ ބުލީކުރުމާ ދެކޮޅަށް ކުރާންޖެހޭ މަސައްކަތަކީ ނިމުމެއް ނެތް މަސައްކަތެއް ކަމެވެ.
ނުތަނަވަސް ނަމަވެސް ލަސްނުކޮށް ދައްކާންޖެހޭ ވާހަކައެއް
ގަނާ ގައި ގެނެސްދެނީ ކޮންމެހެން ދައްކާން ޖެހޭ ވާހަކަތަކެކެވެ. މީޑިޔާގައި މަދުން މެނުވީ މިފަދަ ގޮތަކަށް ކަމުގެ ނުފުށާއި ހަ ފަރާތަށް ނަޒަރު ހިންގާފައެއް ނެތެވެ.
"އަހަރެމެން ބޭނުންވީ ލޯކަލް ފިލްމުތަކާއި ޝޯތަކުގައި އަލިއަޅުވައިނުލެވޭ ކޮންސެޕްޓެއް ހޯދަން،" ސީރީޒްގެ ޑައިރެކްޝަނާއި ސްކްރީންޕްލޭ މަސައްކަތުގައި އިސްކޮށް ހުރި ރަވީ ވިދާޅުވިއެވެ.
ރަވީގެ ބައިވެރިވުމުން އެކަނިވެސް ފިލްމާމެދު ޝައުޤުވެރިކަން އިތުރު ކުރުވިއެވެ. އަދި ފިލްމުގެ ފެންވަރާ މެދު ރަނގަޅު އުންމީދުތަކެއް އާ ކުރިއެވެ. އެތައް އެވޯޑެއް ޙާސިލުކޮށް، ބެލުންތެރިންގެ މަޤްބޫލުކަން ހޯދާފައިވާ ފިލްމު "އިނގިލި" އަށް ފަޖު، ރަވީ އެވަނީ ޢާންމުކޮށް ފެންނަ ލޯބީގެ ޝިޢާރުތަކުގެ ފިލްމުތަކާ ދުރަށް ގޮސްފައެވެ. ތަފާތު، އުނދަގޫ، އަނދިރި އަދި މަދުން އެމައްޗަށް ބަލައިލެވޭ ބާވަތުގެ މަޢުޟޫއުތަކަށް ފިލްމު ހެދުމާ ދިމާލަށް ރަވީގެ ނަޒަރު ހުރީ ހުއްޓިފިައެވެ. ގަނާއަކީ އެ ނަޒަރިއްޔާތުގެ ފިލްމެކެވެ.
ސީރީޒްގެ ވާހަކަ އާއި ޝަޚްޞިއްޔަތުތަކުގެ މިސްރާބު ސާފު ސީދަލެއް ނޫނެވެ. ވާހަކަވެސް އަދި ފިލްމުގެ ކެރެކްޓަރުން ވަށައިގެން އެވަނީ ވޭނާއި ހިތާމައިގެ ދުލިފަށެއް ލެވިފައެވެ. އަދި އެތަޙައްމަލު ކުރުންތަކުން ވާހަކައާއި ކެރެކްޓަރުންތައް ބައްޓަންކުރަމުން ދެއެވެ. ސީރީޒްގެ މައިގަނޑުގައި ސުވާލު އުފައްދަނީ ބާރު ހުރި މީހާޔާއި، ބާރު ނެތް މީހަކާ މެދުގައި ހިނގާ މުޢާމަލާތުގެ ޠަބީޢަތަށެވެ؛ އެކި ފަންތިއާއި ގިންތީގެ މެދުގައި ތަފާތުކުރުމާއި، އަނިޔާވެރި ވުމަށް ކަންފަހިވެދާ ގިނަ ގޮތްތަކެވެ. އަޚްލާޤިއްޔާތާއި ޟަމީރާ މިކަންކަމާ ގުޅޭ ގޮތްތަކެވެ.
މިދިޔަ މަހު ރިލީޒްކުރި ސީރީޒް ޓްރެއިލާއިން ދައްކައިދެނީ އަނދިރި، ނޭވާހިފަހައްޓާލަން ޖެހޭ ދުނިޔެއެއްގެ މަންޒަރުތަކެވެ. ސީރީޒްގެ ބައިވެރިވން ޓްރެއިލާރގައި ފެންނަނީ ހާސްކަމާއި ކަންބޮޑުވުމާއި ނުތަނަވަސްކަމުގެ ވަގުތުތަކެއް ހޭދަކުރަނިކޮށެވެ. އެއް ކެރެކްޓަރު އަނެއް ކެރެކްޓަރާ މުޤާބިލު ކުރަނީ ގަދަފަދަ ހަޅޭކާއި ޒުވާބަކުން ނޫނެވެ. ބައްވެދާފަދަ ހިމޭންކަމުގެ ތެރެއިންނެވެ. ބިރުވެރިކަމާއި ހިތާމައާއި ކުށްހީ ފައުޅުވަނީ ހިތަށް އުނދަގޫކުރުވަނިވި ޔަޤީންކަމާ އެކުގައެވެ.
މިހުރިހާ މަންޒަރެއް އަމުނާއެކުލަވަނީ ސިމްބޮލިކް ރެކޯޑްސްގެ ޝާހޫ ވޭން މި ސީރީޒްއަށް ޕްރޮޑިއުސްކުރި "ވަށާފާރު" ސައުންޑް ޓްރެކުންނެވެ. ޓްރެއިލާ ބެލި މީހަކުގެ ބޮލުގައި ރަނގަޅަށް އެލަވަ ހަރުލާނެއެވެ. ލަވައިގައި ވަނީ ވޭނާއި ހިތާމަޔާއި ކަންބޮޑުވުން ވަންހަނާކުރާން ހިތުގެ ވަށައިގެން ފާރުލައި ބިނާކުރާ ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ.
އުފެއްދުންތެރިކަމުގެ ޕާޓްނާރޝިޕެއް
ޕްރޮޑަކްޝަން ކުންފުނި އެއްކާފު އާއި ރަވީގެ އުފެއްދުންތެރި ތަޞައްވުރު ބުގިސްވަނީ ސާދާކަމާ އެކުގައެވެ. "ހިންތާ" އާއި "ގަރީނާ" ފަދަ ކަލްޓް ފޮލޯވަރުންތަކެއް ތިބި ސީރީޒްތަކެއް ކާމިޔާބުކަމާއެކު އުފެއްދި އެއްކާފު އަބަދުވެސް މިސްރާބު ކުރަނީ އިޖުތިމާޢީގޮތުން ދައްކާން އުނދަގޫ މަޢުޟޫއުތަކާ ދިމާއަށެވެ. ގަނާ ޕްރޮޑިއުސް ކުރުމަކީ ނުވެނުދާނެ ކަމެކެވެ.
އެހްކާފްގެ ގަނާގެ އަދި ޕްރޮޑިއުސަރުންގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ހަސަން ޝާޒިލް މިސީރީޒް ޑައިރެކްޓުކުރާން ރަވީއާ ހަމައަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ވެސް އޭނާގެ ސިކުނޑީގައި ސާފު މަންޒަރެއް އޮތެވެ. ހިންތާ ވެސް ޑައިރެކްޓުކުރީ ރަވީއެވެ. މިއީ ޙަސަން ޝާޒިލާއި ރަވީ އެކުގައި މަސައްކަތްކުރާ ތިންވަނަ މިފަދަ ޕްރޮޖެކްޓެވެ. ރަވީ ބުނާގޮތުގައި އެއްކާފު އިން ދޭ އުފެއްދުންތެރި މިނިވަންކަމަކީ އެޓީމާއެކު މަސައްކަތް ކުރުމަށް އެނބުރި އަންނާން ހިތްޖެހޭ މައިގަނޑު އެއް ސަބަބު ކަމަށެވެ.
ތާޒާ މޫނުތަކެއް، ފަންވަރުހުރި ޕާރފޯމަންސުތަކެއް
ގަނާގެ ކެރެކްޓަރުން ޢާންމުންނަށް ތިލަވާން ފެށީ ޖުލައި މަހުގައެވެ. ތަޖުރިބާކާރު އެކްޓަރުންނާއި މުޅިން އަލަށް ކެމެރާގެ ކުރިމައްޗަށް ނުކުންނަ އެކްޓަރުން ތިއްބެވެ؛ ޝާރިފު އާއި ޝަރަފު ފަދަ ނަންހިނގާފައިވާ އެކްޓަރުންނާއެކު ފެނުނީ ކުޑަކުޑަ މާކިންގެ ރޯލު ބޮޑުމީހަކަށް ވުމުން ކުޅޭ ޒަލީޝާން (ޒައްލެ) ފަދަ އައު މޫނުތަކެވެ. ޝާރިފު އާއި ޝަރަފު ކުޑައިރުގެ ރޯލަށް އެކްޓުކުރީ މުނީޒާއި ޒައުލެވެ.
ކޮންމެ ޕޯސްޓަރެއްގައި ވެސް ކެރެކްޓަރުން ހާމަކޮށްފައިވަނީ ކަންތައްގަނޑު ބޮޑު ނޫނަސް، ސާދާ ހުއްޓިހުރުމާއި ޢިޝާރާތްތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އެކެރެކްޓަރަކަށް އެކަށޭނަ ގޮތުގައެވެ. މިސާލަކަށް ހަނދާނުގައި އެންމެ ހަރުލާ އެކައްޗަކީ މާކިންގެ އޮރިގަމީ ދޫންޏެވެ. ޒައްލެ ކުޅޭ ކެރެކްޓަރު އުފުލާ ޖަޒުބާތީ ބުރަހެލިކަމަށް ދަލީލުކުރާ ފުން ރަމްޒެކެވެ. އެކްޓުކުރުމުގެ ތަޖުރިބާއެއް ކުރިން ނެތް ނަމަވެސް، މި އައު މޫނުތައް ކެރެކްޓަރުތަކަށް ދިރުން ގެނެސްދީފައި ހުރީ އަޞްލުކަމުގެ ކުރިބޯށީގައެވެ.

"ޝޫޓިންގް ފެށުމުގެ ކުރިން އެކްޓިންގް ޓްރެއިނިން އަދި ރީޑިންގް [ސްކްރިޕްޓް] ސެޝަންތައް ވެސް ކުރިއަށް ގެންދިޔަ،" ރަވީ ކިޔައިދެއްވިއެވެ.
ސަޕޯޓިން ކާސްޓުން ސީރީޒް އިތުރަށް ކޮށްދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ލަމް، ޝުހާ، ޙަމްދާން، ޢަބްދުالله ޝާފިޢު، ޢަލީ ނަދީހު، ޝިފްނާ، އަބާން، ނާއިޒް، ޔޫނުސް، އަދި މާޝާ ހިމެނެއެވެ. ޚާއްޞަ ފެނިލުމެއް ކަމުގައި މަރިޔަމް ޙަލީމް އަދި ޢަލީ ފާރޫޤް ފެނެއެވެ. ކާސްޓިންގްގެ ބޮޑުންނަކީ ރަވީ، ނާމީ، އަދި ޙަަސަން ޝާޒިލް އެވެ.









މަންޒަރުން ވާހަކަ ނިއުޅުވައިދިނުން ފުރިހަމަ
ނޮވެމްބަރު 30 ވަނަ ދުވަހު ލޯންޗުކުރި މައި ޓްރެއިލާރގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކަމަކީ ވާނުވާ މާބޮޑަށް ހާމަނުވާނެ ގޮތަށް ބަލާފައިވާ ކަމެވެ. ލައިޓިންގް އާއި ގިނައެކިއަލި ކުލަ ބޭނުންކޮށްފައި ނެތްކަމުން ތަމްސީލުވެވިދާ މަންޒަރުގެ އިޙްސާސާއި މެސެޖަށް ވާގިދެއެވެ. ޕްރޮޑިއުސަރުން ކަމަށްވާ ރަވީ، ހަސަން ޝާޒިލް، އަދި ނާމީ އިއްތިފާޤުވާ ގޮތުގައި ފޮޓޯގްރަފީ ޑައިރެކްޓަރުންގެ ގޮތުގައި އާ އުފެއްދުންތެރި ފަރާތްތަކެއް ޚިޔާރުކުރެވުނުކަމީ ވަރަށް ރަނގަޅު ނިންމުމެކެވެ.
އަދި އައު ދެ ވިޝުއަލް ސްޓޯރީޓެލަރުން ކަމަށްވާ ނަހުޒާން އާއި ސުނައިން އާއި އެކު މަސައްކަތް ކުރުމުން ވެސް ސީރީޒް އަށް އާ ނަޒަރިއްޔާތެއް ގެނެސްދިނެވެ. މި އެއްބާރުލުން ކުރިއަށް ދިޔައީ އުފެއްދުންތެރި ފިތުނައެއް ނެތި، އެއްބަޔަކު އަނެއްބަޔަކަށް އިޙްތިރާމް ކުރުމާއި މިހާރުގެ ލޯކަލް މީޑިއާތަކުން މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ހިތްގައިމުކަމާއި ފުރިހަމަކަމެއް ހާސިލް ކުރުމުގެ ގުޅިފައިވާ ހުވެފެން ޙަޤީޤަތަކަށް ހަދާށެވެ.
ރާއްޖޭގެ ސިނަމާގެ ފެންވަރު އުފުލުން
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ފިލްމީ އިންޑަސްޓްރީ ފަށައިގަތުމުގައި އޮތީ ހުނަރުވެރިކަމެއް ނެތުމުގެ އުދނދަގުލެއް ނޫނެވެ. ފިރުކޭންފެށި ދައުރުން އަރައި ގަނެ، ދުއްވައި ނުގަނެވެނީ މާލީ ގޮތުން ދެމިއޮތް ދަތިތަކާއި ޕްލެޓްފޯމްތައް މަދުވުމުންމެވެ. ގަނާ، އަދި އޭގެ ފަހަތުގައިވާ ޓީމުގެ ވަޞީލަތްތައް މަދު ނަމަވެސް، ދައްކައި އެދެނީ ދިވެހި އުފެއްދުންތެރިކަން ޙާސިލުކުރެވޭނެ މިންވަރުގެ ބޮޑު ކަމެވެ.
ބައިސްކޯފަކީ (ސިނަމާއަކީ) ޘަޤާފީގޮތުން ނުހަނު މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރާ ތަނެކެވެ. އެއީ ވާހަކަތައް ބައްޓަންކޮށް، އުޞޫލުތަކަށް ގޮންޖަހާ، އަދި ނުތަނަވަސް ޙަޤީޤަތްތައް ދައްކުވައިދޭ މަޙައްލެކެވެ. އަބަދު އެއް ބާވަތެއްގެ އެއް ވާހަކަތަކެއް މެނުވީ ބައިސްކޯފުން ނުފެންނަމަ އިސާހިތަކު އުފެއްދުންތެރިކަން ނެތިހިނގައި ދާނެއެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ޙަޤީޤަތްތައް ފޮރުވި، ފަސްއެޅި ދިއުމުގެ ނުރައްކާ އޮވެއެވެ. ގަނާ ފަދަ ޕްރޮޖެކްޓުތަކަށް ހިތްވަރު ދިނުމުގެ ބޭނުމަކީ އަބަދު ޢިޝްޤާއި ލޯބީގެ ސެހެރީތަކަށް ގެއްލި ތިބުމުގެ ބަދަލުގައި، އެންމެ ނާޒުކު އަދި އިހުމާލުވެފައިވާ އިޖުތިމާޢީ މައްސަލަތަކާ ބެހޭ ގޮތުން މަޝްވަރާ އުފެއްދުމެވެ. ލޯ ހުޅުވުމެވެ.







މިފަދަ ވާހަކައެއް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިކޮށްދިން ކަންމައްވަށް މީޑިއާނެޓަށް ރަވީ ވަނީ ޝުކުރު އަދާކޮށްފައެވެ. އެ ޓީމުން ރާވާފައި ވަނީ މި މަހު އޮލިމްޕަހުގައި ގަނާ ޕްރިމިއާރ ކުރުމަށް ދެ އެޕިސޯޑު އެޅުވުމަށެވެ. މި ފުލް ސީރީޒް މީޑިއާނެޓްގެ ވީޑިއޯކްލަބުން ލިބެން ހުންނާނެއެވެ. މިއީ ބެލުންތެރިންނަށް އައު އެކްޓަރުންނާއި ކެރެކްޓަރުންނާއި ވާހަކަތަކެއްގެ މައްޗަށް ހިތާއި ސިކުނޑި ރަމަތަވެލާން ލިބޭނެ ފުރުޞަތެއް ކަމަށް އެއްކާފު ޤަބޫލު ކުރެއެވެ.

